Pieter W. van der Horst

Pieter W. van der Horst (Driebergen, 4 juli 1946) is een Nederlandse theoloog, classicus en judaïst. Na het gymnasium in Doorn studeerde Pieter W. van der Horst Klassieke en Semitische talen en vervolgens theologie. In 1969 trad Pieter W. van der Horst in dienst bij de Universiteit van Utrecht. Sinds 1990 was Pieter W. van der Horst hoogleraar exegese van het Nieuwe Testament, literatuur van het vroege christendom en de Joodse en Hellenistische wereld van de vroege christenheid aan deze universiteit. In 1994 werd Pieter W. van der Horst gekozen tot lid van de prestigieuze Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Pieter W. van der Horst is een vermaard en internationaal bekend wetenschapper over de vroege wortels van het christendom en het jodendom. Tot zijn meer dan 350 wetenschappelijke publicaties behoren onder meer een proefschrift over Pseudo-Phocylides (1978), Studies on the Hellenistic Background of the New Testament (1991), Jews and Christians in Their Graeco-Roman Context (2006), en een commentaar op Philo's geschrift over de pogrom die ten tijde van de Romeinse keizer Caligula plaatsvond binnen de Joodse gemeenschap in Alexandrië, "Philo's Flaccus: The First Pogrom" (2003). Daarnaast heeft Pieter W. van der Horst talloze Nederlandstalige publicaties op zijn naam. Zijn afscheidsrede op 16 juni 2006 aan de Universiteit van Utrecht, getiteld De mythe van het Joodse kannibalisme, veroorzaakte veel ophef. De rede ging over vermeend Joods kannibalisme, een antisemitische mythe die in de Oudheid is ontstaan, een rol speelde in de Christelijke Middeleeuwen en de Nazi-propaganda, en thans in de islamitische wereld weer opgang maakt. De bestuurders van de Universiteit van Utrecht, die in het geheim een vroege versie van de lezing ter hand was gesteld door een collega van Pieter W. van der Horst, vonden het het beter geen aandacht te vestigen op de islamisering van het antisemitisme. Hoewel de arabist Hans Jansen het opnam voor Pieter W. van der Horst, werd deze uiteindelijk gedwongen zijn rede aan te passen. De opgegeven reden was dat de universiteit niet zou kunnen instaan voor Pieter W. van der Horsts veiligheid. Later kwam uit dat er geen dreigementen waren geüit. Over het algemeen is sterk afwijzend geoordeeld over het optreden van de Universiteit, dat werd beschouwd als een vorm van dhimmitude, zelfcensuur en een aantasting van de academische vrijheid. Een soortgelijke zaak deed zich een half jaar later voor in Leeds, waar de universiteit met een identiek argument de Duitse geleerde Matthias Künzel wilde verbieden te spreken over de islamisering van het antisemitisme. Emeritaat Na zijn pensionering was Pieter W. van der Horst werkzaam op het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences) in Wassenaar, waar Pieter W. van der Horst samen met professor Judith Newman (Toronto) werkte aan een commentaar op enkele Joodse, in het Grieks gestelde gebeden uit de Hellenistische en Romeinse tijd; Early Jewish Prayers in Greek verscheen in 2008.